European Arctic Summit -čoahkkimii Roavvenjárgii čoahkkanedje badjel logi EU-riikka ovddasteaddjit ságastallat árktalaš guovllu strategalaš mearkkašumis dorvvolašvuhtii álgovahkus. Čoahkkima lei bovden čoahkkái Suoma stáhtaministtar Petteri Orpo.
EU-riikkaid njunnošat gávnnahedje čoahkkimis, ahte Ruošša dagaha áitá bissovaččat dorvvolašvuođa árktalaš guovllus. Oktasaš cealkámušas lohket, ahte Eurohpá uniovnna sajádaga galgáge buoridit árktalaš guovllus.
Cealkámušas EU-riikkaid njunnožat muittuhedje maiddái árktalaš guovllu iešvuođain. Investeremiid dagadettiin galgá váldit vuhtii eamiálbmogiid sajádaga, sihke guhkesáigge ja suvdilis ovdáneami. Guovllu galgá ovddidit ovttas báikkálaččaiguin ja sihkkarastit eamiálbmogiid miehtama fidnuide.
Suoma Sámedikki ságadoalli Pirita Näkkäläjärvi doalai čoahkkimis rahpansáhkavuoru, mas son deattuhii árktalaš guovllu olbmuid ja eamiálbmogiid mearkkašumi dorvvolašvuhtii.
– Dorvvolašvuohta ii boađe olbmuid haga, eamiálbmogiid haga. Dáppe ferte sihkkarastit, ahte lea dakkár eallinvejolašvuođat, ahte mii sáhttit dáppe eallit, hárjehit iežamet ealáhusaid, joatkit min árbevieruid, hukset deike eallima ja maiddái dat, ahte min nuorat sáhttet báhcit deike davás dahje fárret de oahpuid maŋŋá ruovttoluotta, muitala Näkkäläjärvi.
Näkkäläjärvi buvttii sáhkavuorustis ovdan maiddái dan, mo eandalit sápmelaččat eamiálbmogin huksejit dorvvolašvuođa árktalaš guovllus. Jo beare davvin orrun buorida guovllu dorvvolašvuođa.
– Deike eai báze dakkár guoros sajit, ahte váikkoba eará stáhtat dahje riikkat álget geahččat, ahte doppe leat guoros sajit, ahte diesa sáhtašii bargat juoidá, čilge Näkkäläjärvi.
Maiddái olbmot, geat johtet juohke beaivvi meahcis oidnet, mii dáhpáhuvvá. Riikii lea buorre, ahte nuortarájá alde leat sámi gilážat, main orrot olbmot.
Näkkäläjärvi muittuhii maiddái, ahte boazodoalus lea oalle konkrehtalaš rolla sihkkarvuođa ja dorvvolašvuođa ektui eandalit davvin. Bohccobierggu sáhttá davvin ávkkástallat juos šattaš dilli, mas borramuša fievrredeapmi davás ii leat vejolaš.
– Boazodoalu, ja maiddái eará sámi ealáhusaid bokte mis lea dáppe min iežamet borramuš.
Sámit dárbbašit doarjaga Eurohpá Uniovnnas
Näkkäläjärvi beasai sáhkavuoru lassin buktit ovdan maiddái dálkkádatrievdama áitaga sámi kultuvrra ovtta geađgejuolgái – árbevirolaš ealáhuside.
– Dan dihte mii dárbbašit maiddái EU-riikkaid, olles Eurohpá Uniovnna veahki. Sihke politihkalaš veahki, muhto maiddái ekonomalaš veahki vai mii sáhttit vuogáiduvvat dálkkádatrievdamii.
Näkkäläjärvi sávvá, ahte ságastallamis bázii muitogovva mearrideaddjiide ja ášši ovdii sáhttá bargat boahttevuođas. Son sávvá maiddái, ahte eamiálbmogiid ja sápmelaččaid ektui livčče konkrehta evttohusat ja doaibmabijut EU árktalaš strategiijas.
– Dát čoahkkin Roavvenjárggas lei diená hui buorre vejolašvuohta geahččalit váikkuhit, eiddo dál go sii leat čállimen árktalaš strategiija.
Sámedikki ságadoalli sávvá maiddái, ahte sápmelaččain livčče virggálaš vejolašvuohta váikkuhit mearrádusaide, maid dahket Eurohpá Uniovnnas.
– EU:s ii leat siskkáldas eamiálbmopolitihkka. Eurohpá Uniovnnas lea eamiálbmotpolitihkka, muhto dat guoská riikkaid ja guovlluid mat leat EU olggobealde. Nuppi dáfus EU:s lea hui buorre oktavuohta ja struktuvrra inuihtaiguin, geain lea dieđusge Kalaallit Nunaat, Grönlandda iešmearridan guovlu, autonomalaš guovlu. Seammalágan struktuvrrat eai leat minguin sápmelaččaiguin, muitala Näkkäläjärvi.