[27 Ιανουαρίου: Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος]
Νταχάου-Γερμανία, Ιούλιος 2008, Φωτ. Ν.Τ.
Αν και πιστεύω πως κάθε Ευρωπαίος πρέπει κάθε μέρα να θυμάται το Ολοκαύτωμα, γιατί κάθε μέρα του Ευρωπαίου μετά το "Ολοκαύτωμα" θα πρέπει να είναι είναι μια μέρα ντροπής, δείχνω σήμερα τους φούρνους στο Νταχάου. Και αναλογίζομαι όσα λέει ο Τζωρτζ Στάινερ για τον αγαπημένο μου συγγραφέα Σελίν (Louis-Ferdinand Céline, 1894 - 1961) :
[…] Αν με ρωτήσετε ποιοι καθόρισαν τη γαλλική γλώσσα στη νεότερη εποχή, θα σας απαντήσω: ο Προυστ και ο Σελιν. Και οι δυό τους. Ο Σελίν είναι μαζί με τον Ραμπελαί, ένας από τους μεγαλύτερους μάγους της γαλλικής γλώσσας, χάρη στο "Ταξίδι στη άκρη της νύχτας", αλλά δεν είναι μόνο το Ταξίδι. Τα τρία μυθιστορήματα για τη φυγή του στη Δανία (τα οποία ελάχιστοι διαβάζουν σήμερα) —το "Από το ένα κάστρο στο άλλο", ο "Βορράς" και το "Ριγκοτόν"—είναι επίσης έξοχα. Η σκηνή με τον γάτο του τον Μπερμπέρ, φτάνοντας στη φλεγόμενη Κολωνία, όπου ο γάτος πηδάει από το τρένο και μπαίνει στις φλόγες· οι σκηνές στο Ζιγκμαρίγκεν, όπου ο Πεταίν, εντελώς κουφός, δεν ακούει το αγγλικό αεροπλάνο που κατεβαίνει και προσγειώνεται στη γέφυρα —αυτές είναι σαιξπηρικές σκηνές! Και χρησιμοποιώ τη λέξη πολύ προσεκτικά. Μέσα σε αυτόν το φρικτό άνθρωπο υπήρχε ένα μεγαλείο ποιητικής επινοητικότητας. Και ένα τεράστιο ανθρώπινο έλεος. Ο γιατρός Σελίν ήταν υπέροχος με τους φτωχούς, με τα ζώα. Εγώ που τρελαίνομαι με τα ζώα μοιράζομαι, τολμώ να μοιραστώ μαζί του αυτό το πάθος, και θαυμάζω το τι σημαίνει γι’ αυτόν ένα ζώο, τι σημαίνει γι’ αυτόν ο πόνος του ζώου. Επομένως, αδυνατώ να καταλάβω. Είναι ο ίδιος άνθρωπος που εξαπολύει σιχαμερές βρωμιές στις "Φλυαρίες για μια σφαγή" και σ’ αλλά κείμενα. Φυλλάδες, ογκωδέστατες αντισημιτικές φυλλάδες. Μου ζητάτε να καταλάβω. Δεν καταλαβαίνω. Είναι ο ίδιος άνθρωπος που ήθελε να χώσουν όλους τους Εβραίους στο φούρνο*.
*Τζωρτζ Στάινερ, Ένα μακρύ Σάββατο,-συζητήσεις με την Λωρ Αντλέρ, Δώμα, 2022.
