Ταξίδι στο χρόνο (προπολεμική Ευρυτανία)

 

Έργο του Βάλια Σεμερτζίδη (συνεδρίαση χωρικών)

* Μέσα από παλιά ρεπορτάζ της εφημερίδας «Ριζοσπάστης»

Παρουσιάζουμε, σήμερα, από τον ιστοχώρο του "Ευρυτάνα ιχνηλάτη" ένα ακόμη χρονικό οδοιπορικό στην προπολεμική Ευρυτανία, αυτή τη φορά μέσα από τις στήλες του «Ριζοσπάστη» και του «Νέου Ριζοσπάστη» (όπως ονομάζονταν η ίδια εφημερίδα σε κάποιες περιόδους), κατά τα έτη 1924, 1925, 1933, 1934, 1935 και 1936 ανά περίπτωση.

Μία αναδρομή στο χρόνο σε μια εποχή που το νεαρό, τότε, Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (το οποίο λίγα χρόνια αργότερα πρωτοστάτησε στη Απελευθερωτική Λαϊκή Αντίσταση με την ένδοξη εποποιία των ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΕΠΟΝ-ΔΣΕ), έμπνευσε τους αγώνες της Εργατικής Τάξης και της φτωχής Αγροτιάς!

Έτσι έχουμε την ευκαιρία να πληροφορηθούμε, μέσω διαφόρων ανταποκρίσεων από την Ευρυτανία, για τα τρομερά προβλήματα του ευρυτανικού πληθυσμού εκείνης της περιόδου, καθώς και για τη δράση μα και τις διώξεις πρωτοπόρων συμπατριωτών μας αγωνιστών που στέκονταν στο πλευρό των φτωχών χιλιοβασανισμένων ανθρώπων του τόπου μας. Υπάρχουν, δε, συγκεκριμένες αναφορές σε Καρπενήσι, Κορυσχάδες, Λάσπη, Δομιανούς, Φουρνά, Δομνίστα, Χρύσω και άλλα χωριά του τόπου μας.

Συν τοις άλλοις, εντυπωσιάζει η μαχητική γραφή των ανταποκριτών, πέρα από "κομψότητες" και "καθωσπρεπισμούς", που αντανακλά την επαναστατική διάθεση της εποχής!

Κατά τη μεταφορά (των αποσπασμάτων της εφημερίδας που αναφέρονται στην Ευρυτανία) διατηρήσαμε την ορθογραφία των πρωτοτύπων. Επίσης αφήσαμε μικρά κενά μεταξύ των παραγράφων ώστε τα κείμενα να είναι πιο ευανάγνωστα. Τέλος, όπου υπάρχουν δυσδιάκριτες ορισμένες λέξεις ή ονόματα λόγω της παλαιότητας των εφημερίδων, αναφέρονται και συνοδεύονται με ερωτηματικό.

Ιδού: 

*****

1924 : Ο Κομμουνιστικός Όμιλος Καρπενησίου διαμαρτύρεται δια...

("Ριζοσπάστης" - Τετάρτη, 16 Ιουλίου 1924)

Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, 13 Ιουλίου.- Ο κομμουνιστικός όμιλος Ευρυτανίας διαμαρτύρεται δια την παράνομον δίωξιν του "Ριζοσπάστου" επί δήθεν παραβάσει κατοχυρωτικού καθ ον χρόνου ο διαβόητος "Πατέρας της Φυλής" και μεσίτης του Ζαχάρωφ, Βενιζέλος ακαταδίωκτος διαπραγματεύεται τον θρόνον. 

Ο Γραμματεύς

Κουμπαράκης

*****

1924: Εργατιά και Αγροτιά σε Καρπενήσι, Κορυσχάδες, Λάσπη, διεκδικούν μαχητικά...

("Ριζοσπάστης" - Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 1924)

ΟΙ ΕΡΓΑΤΑΙ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ

ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΛΑΪΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ 29 Δεκεμβρίου (Του ανταποκριτού μας)

Εργατοαγροτικός και Παλ. Πολεμισταί Καρπενησίου συγκεντρωθείς ψηφίζει:

1) Διαμαρτύρεται καταπάτησιν ατομικών ελευθεριών.

2) Ζητεί την μη εφαρμογήν του νέου δασμολογίου.

3) Μη μεταβολήν ενοικιοστασίου.

4) Επίσης ζητεί την φορολογίαν των πλουσίων.

5) Αποφυλάκισιν εργατοαγροτών και Πολεμιστών.

6) Επάνοδον εξορίστων. 

Σ. ΚΟΤΣΩΝΗΣ

ΕΙΣ ΤΙΣ ΚΟΡΙΣΧΑΔΕΣ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, 29 Δεκεμβρίου.

-Εργατοαγροτικός λαός Κορισχάδων Καρπενησίου, συνελθών πάνδημον συλλαλητήριον ψηφίζει:

1) Mη εφαρμογήν νέου δασμολογίου.

2) Μη μεταβολήν ενοικιοστασίου.

3) Απαλλαγήν του αγροτοεργατικού λαού από τα δυσβάστακτα φορολογικά βάρη και φορολογίαν πλουσίων.

4) Αποφυλάκισιν εργατών και παλ. πολεμιστών.

5) Επάνοδον εξορίστων.

Επιτροπή Συλλαλητηρίου 

Π. Δρόσος, Ν. Κρίτσαλης? (δυσδιάκριτο το όνομα), Δ. Σαρρής, Α. Τασολούκας? (δυσδιάκριτο το όνομα)

ΕΙΣ ΤΗΝ ΛΑΣΠΗΝ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΝ, 29 Δεκεμβρίου.

-Σύσσωμος λαός Λάσπης Ευρυτανίας συνελθών εις πάνδημον συλλαλητήριον και ακούσας τους αντιφορολογικούς λόγους των ομιλητών, επεκρότησε τούτους δια βοής και αξιεί από την Κυβέρνησιν τον σεβασμόν των κάτωθι αιτημάτων:

1) Κατάργησιν ισχυούσης αντιλαϊκής και αντιαγροτικής φορολογίας, καθορισμού ενός ποσοστού 25.000 δραχμών, πέραν των οποίων να φορολογείται ο χωρικός.

2) Όλα τα φορολογικά βάρη στους πλουσίους.

3) Κατάσχεσις της περιουσίας των πλουτοκρατών που κάνουν ψεύτικες δηλώσεις.

4) Κάτω το νέον δασμολόγιον.

5) Την μη άρσιν του ενοικιοστασίου.

6) Την απόδοσιν ιδιοκτησίας των (δυσδιάκριτη λέξη)δένδρων κοινότητός μας. και

7) Την άμεσον επαναφοράν των εξορίστων.

Η επιτροπή του Συλλαλητηρίου

Σίταρας, Τσιάμης, Πρίμας

***** 

1925: Σύλληψη σ. Σιαφάκα

("Ριζοσπάστης" 5/3/1925)

ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. 4 Μαρτίου (Του ανταποκριτού μας) -Σήμερον συνελήφθη όλως αδικαιολογήτως ο σύντροφος Σιαφάκα. Ο συλληφθείς εξακολουθεί να κρατείται.

*****

1933 : Κρατική τρομοκρατία  

("ο νέος Ριζοσπάστης" 21/2/1933)

ΤΡΑΜΠΟΥΚΙΣΜΟΙ

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. 20 Φεβρουαρίου. -Υπομοίραρχος Καμπάνης αφού με έβρισε χυδαία, επετέθη και να με χτυπήσει. Τρομοκρατία οργιάζει σ' όλη την Ευρυτανία για τον αποκλεισμό του Εν. Μετώπου και την τρομοκράτηση των εργαζομένων.

Σιτάρας

*****

1933: Δομιανοί και Ενιαίο Μέτωπο

("ο νέος Ριζοσπάστης" - Μάρτιος 1933)

Η ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΑΣ ΔΡΑΣΗ ΣΤΑ ΧΩΡΙΑ

ΟΙ ΦΤΩΧΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ ΣΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ

ΔΟΜΙΑΝΟΙ (Ευρυτανίας), 11 Μάρτη. (Του ανταποκριτού μας).-

Οι φτωχοί χωριάτες των Δομιανών ξύπνησαν πια, νοιώθοντας τη σωστή γραμμή του Κομμουνιστικού Κόμματος, που είνε η πάλη για τα συμφέροντα της φτωχολογιάς. Έτσι στις τελευταίες εκλογές αποδοκίμασαν τους κοιλαράδες υποψήφιους και ψήφισαν το σ. Παλιούρα. Τα όργανα των κλεφτών θέλαν να κατεβάσουν τους ψήφους από 21 σε 8, μα ξεσκεπάστηκαν.

Το παράδειγμα αυτό των φτωχών χωριατών των Δομιανών ας το μιμηθούν και τα γύρω χωριά (Αγ. Τριάδα, Αραχωβίτσα, Έλοβα, Χόχλη κλπ.) κι΄ας οργανώσουν την πάλη τους και να διώξουν τους φορατζήδες και όλα τα όργανα του ληστρικού κράτους, που περνούν κάθε 15 μέρες και τους φοβερίζουν με τη φυλακή για τη πληρωμή των ενταλμάτων. 

Ανταποκριτής Δ.Α.

*****

1933: Τα βάσανα της Ευρυτανικής φτωχολογιάς...

("Ο νέος Ριζοσπάστης" - Κυριακή 21 Μάη 1933)

ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΠΕΙΝΑ ΚΑΙ ΔΥΣΤΥΧΙΑ

Ολόκληρος η επαρχία Ευρυτανίας υποφέρει απ τη πείνα. Η "λαϊκή" κυβέρνηση του Τσαλδάρη δεν ενδιαφέρεται να στείλει ούτε κι΄ ένα τσουβάλι καλαμπόκι στη ξερή αυτή επαρχία. Ιδιαίτερα ο δήμος Ευρυτάνων υποφέρει τόσο πολύ απ΄ την πείνα και τη δυστυχία, που πολλοί πεθαίνουν. Το κομμάτι το χωράφι που καλλιεργεί κάθε χωρικός δεν αποδίνει ούτε το ψωμί ενός μηνός.

Γι΄ αυτό αναγκάζονται να ξεκινάν από το Σεπτέμβρη ακόμα, για τα ξεχειμαδιά του Αγρινίου. Περπατάν 5-6 μέρες νηστικοί και ξυπόλητοι, για να δουλέψουν 2-3 μεροκάματα για 15-20 δρχ. Κοιμούνται σε μέρη που ούτε τα γουρούνια δεν καταδέχονται να κοιμηθούν. Μέσα σε ανήλιες καλύβες, που άμα βρέχει γεμίζουν λάσπη. 

Οι αγροτοπατέρες Αλεξανδρόπουλος, Μπουρδάρας κλπ. μόνο όταν πρόκειται να ψηφοθηρήσουν έρχονται και μας γεμίζουν υποσχέσεις. Πολύ γρήγορα οι αγρότες θα τους περιποιηθούν ψηφίζοντας φτωχούς υποψήφιους του Ενιαίου Μετώπου.

Δομνίστα - Ευρυτανίας, Μάης

Α.Γ.

*****

1934: Πεθαίνουν αβοήθητα τα φτωχόπαιδα της Ευρυτανίας από την οστρακιά - θύματα ακραίας εκμετάλλευσης και κρατικής εγκατάλειψης οι φτωχοί χωρικοί...

("Ο νέος Ριζοσπάστης"- Πέμπτη 18/1/1934)

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠ' ΟΣΤΡΑΚΙΑ

Στη Φουρνιά Ευρυτανίας και γενικά σ΄ όλη την επαρχία αυτή υπάρχει μεγάλη φτώχεια. Η οστρακιά θερίζει αράδα τα παιδιά των φτωχών αγροτών, που χρεωμένοι στην Αγροτική και τους τοκογλύφους δεν έχουν να πληρώσουν γιατρό για τα παιδιά τους. Το υπουργείο Υγιεινής κανένα μέτρο καταπολέμησής της δεν πήρε. Η περιφέρειά μας στερείται και συγκοινωνίας και έτσι τώρα με τα χιόνια αποκλεινόμαστε ολότελα. Τις γιορτές δεν δόθηκε κανένα επίδομα αν και κόπηκε κονδύλι 50 χιλ. δρχ.

"Ριζοσπάστη" δεν φέρνει ο εφημεριδοπώλης Βασ. Τσιτσιμπίκος λέγοντας κείνα που τούχουν πει οι τοκογλύφοι που τον πληρώνουν, να λέει: πως ο κομμουνισμός χαλάει την οικογένεια. Ο παπάς αν δεν προπληρωθεί δεν πάει να κηδέψει τους φτωχούς αγρότες. Για να μη αφήσουν δε άταφους τους νεκρούς τους οι φτωχοί χωρικοί πωλούν μισοτιμής για να πληρώσουν τον παπά. Ο δασικός του χωριού ένας φασίστας, υποχρεώνει τους αγρότες να πληρώνουν 100 δρχ. για να πηγαίνουν στο βουνό να κόψουν ξύλα.

Οι φτωχοί αγρότες και εργάτες Φουρνάς και περιφερείας δεν πρέπει να μείνουν με σταυρωμένα τα χέρια αλλά όλοι οι χωρικοί μαζί να στείλουν διαμαρτυρίες, να κάμουν καθόδους στη νομαρχία και λοιπές αρχές και ν΄ απαιτήσουν ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη δωρεάν, να καταργηθεί ο δασικός φόρος, συσσίτια και επιδόματα στους ανέργους μέχρι εξεύρεσης εργασίας. 

Στις κοινοτικές δε εκλογές πρέπει να υποδείξουμε συνειδητούς υποψηφίους κοινοτικούς συμβούλους οι οποίοι θ΄ αγωνισθούν πραγματικά για τα ζητήματά μας συσσίτια, επιδόματα, δρόμους, ιατρική και φαρμακευτική περίθαλψη κλπ.

14/1/34

Ενας Φουρνιώτης (Ευρυτανία)

*****

1934: Θερίζει η πείνα και η φθίση... είναι καιρός ο σκλάβος να ξυπνήσει!

("ο νέος Ριζοσπάστης" - Σάββατο 20/1/1934)

Η ΠΕΙΝΑ ΚΙ΄ Η ΦΘΙΣΗ ΘΕΡΙΖΕΙ 

ΤΗ ΦΤΩΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ

Οι κάτοικοι της επαρχίας μας είναι σε πολύ αξιοθρήνητη κατάσταση. Ο τόπος είνε άγονος, κανένα προστατευτικό μέτρο δεν πάρθηκε απ΄ το κράτος.

Τα γεννήματα της επαρχίας μας που ξεπέρασαν τα σύνορά της και κατέχουν αξιώματα όπως ο φορομπήχτης Καφαντάρης, ο σακαράκας Μπουρδάρας κι ο τοκογλύφος Τσιτσάρας και πολλοί άλλοι σαλονόβιοι, ποτέ δεν σκέφθηκαν το δυστυχισμένο αυτό τόπο με τον πεινασμένο πληθυσμό του, παρά μόνο τις παραμονές των εκλογών, για να τους πάρουν με ψευτοϋποσχέσεις την ψήφο τους.

Το κράτος αντί να στείλει αδασμολόγητη μπομπότα στους δυστυχείς χωρικούς στέλνει αδασμολόγητα εμπορεύματα στους εμπόρους. Στέλνει τους φοραντζήδες και χαφιέδες για να πετύχουν το ξεζούμισμα του αγρότη με τις βάρβαρες μέθοδές τους, όπως έγινε προ καιρού στους Δόλοπες που κατάσχεσαν τα λίγα ζωντανά, τη μόνη περιουσία ενός αγρότη για 100 δραχμ. χρέος στο Κράτος.

Αντί ψωμί και σπίτια στους αστέγους και πεινασμένους στέλνει κατά καιρούς τους δεσποτάδες και καλογήρους για να δίνουν αντί ψωμί κηρύγματα, αμοιβές στην άλλη ζωή, παραδείσους...

Είνε καιρός ο σκλάβος, αγρότης να ξυπνήσει και ν΄ αγωνιστεί μ΄ επικεφαλής τους συνειδητούς σγρότες για τα ζητήματά του. Εκείνοι δε που αγωνίζονται πραγματικά για τα συμφέροντα της φτωχολογιάς είνε οι κομμουνιστές. Οπαδούς δε του Ενιαίου Μετώπου πρέπει να υποδείξουμε και να ψηφίσουμε στις ερχόμενες κοινοτικές εκλογές. 

Καρπενήσι, 12/1/34

Ορεινός Αγρότης

*****

1934: Ξυλοδαρμοί εργατών και μαθητών

("ο νέος Ριζοσπάστης" 21/3/1934)

ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ. 20 του Μάρτη.- Ο 1ος όμιλος Ε.Β. διαμαρτύρεται έντονα για τις συλλήψεις και ξυλοδαρμούς εργατών και μαθητών. Απαιτεί την κατάπαυση της τρομοκρατίας και την τιμωρία των υπευθύνων.

*****

1934: Δίκη εργατών στο Καρπενήσι 

("Ριζοσπάστης", Τετάρτη 25/4/1934) 

Στις 13 του Μάη γίνεται στο Καρπενήσι η δίκη 7 εργατών για παράβαση του ιδιώνυμου.

*****

1935: Η Φοιτητική Νεολαία Ευρυτανίας κατά των αυλόδουλων μοναρχοφασιστών.. 

("Ριζοσπάστης" - Τετάρτη 24/7/1935)

ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ 

Από το Καρπενήσι μάς στάλθηκε το παρακάτω ανακοινωθέν της Φοιτητικής Νεολαίας Ευρυτανίας:

H Φοιτητική Νεολαία Ευρυτανίας, λαμβάνουσα μέρος στον ωραίο αγώνα που άρχισε γύρω από τα δικαιώματα του ανθρώπου, εκφράζει με αγανάκτηση τον αποτροπιασμό της ενάντια στην κίνηση μερικών αυλοδούλων μοναρχοφασιστών που θέλουνε να μεταβάλλουν τη χώρα μας σε φέουδό τους, με φεουδάρχη τον έκπτωτο απόγονο μιας δυναστείας που στάθηκε πάντα εχθρική και αδιάφορη στις ελευθερίες και τα συμφέροντα του λαού.

Δηλώνει, και ας το έχουν υπ΄ όψει τους όλοι αυτοί που έχουν πρόχειρους τους τεμενάδες στον κάθε κόλακα της αυλής, πως τα καθεστώτα της σπατάλης και της ακολασίας ανήκουν πια στο παρελθόν, πως θα βρεθούν και στην Ελλάδα και άλλοι σαν τον Κάμιλλο Ντεμουλίν για να βροντοφωνήσουνε στο λαό τα δικαιώματά του και να κατεβούν μαζί του στο πεζοδρόμιο για να επιβάλλουν τη λαϊκή κυριαρχία σαν κινδυνέψει.

Τάσσεται ανεπιφύλακτα δίπλα στο ενιαίο δημοκρατικό μέτωπο και απευθύνει θερμή έκκληση σ΄ όλους τους διανοούμενους, σ΄ όλους τους συναδέλφους, σ΄ όλους όσοι αισθάνονται μέσα τους τη δύναμη για δράση, ν΄ αγωνισθούν μ΄ όλη τη δύναμη της ψυχής τους, ενάντια στον κίνδυνο που απειλεί την ελευθερία της σκέψης, ενάντια στον κίνδυνο που απειλεί τη λαϊκή κυριαρχία, ενάντια στο σκοτάδι της αντίδρασης.

Καρπενήσι 16/7/1935

Επιτροπή Ευρυτάνων Φοιτητών

Γ.Σ. Τσιτσάρας, Ν. Υφαντίδης, Σ. Παπανικολάου, Χ. Παπαϊωάννου, Α. Χαρμανάς, Δ. Ζαρίδας, Κ. Γκούβας, Κ. Οικονομίδης, Α. Μπούρλος, Γ.Δ. Τσιτσάρας.

*****

1936 - Χρύσω Ευρυτανίας : Πείνα, αναδουλειά, φορομπηξία...

("Ριζοσπάστης, 28/5/1936)

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ

ΧΡΥΣΟΥ (Ευρυτανίας). Μάης - 

Όλο το χωριό κινδυνεύει ναπεθάνει της πείνας από την αναδουλειά και την έλλειψη παραγωγής. Τα μεροκάματα, όταν υπάρχει δουλειά, είνε 20-25 δρχ. για τους άνδρες και 8-10 για τις γυναίκες, ενώ η μοναδική μας τροφή, η μπομπότα, διατιμήθηκε από 4,30 σε 5,70 δρχ. Οι πολιτικοί και το κράτος δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για την κστάστασή μας να απεναντίας μας στέλνουν τους φοροεισπράχτορες που μας ρημάζουν παίρνοντας το τελευταίο κομμάτι του ψωμιού των παιδιών μας.

Αν. Χείμαρρος 

(Σκίτσο εποχής στον "Ρ")

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Ο δωσίλογος Τουρκοχρήστος στο Κρίκελλο εν έτει 1942...

Ο κατάπτυστος χαφιές των Ιταλών, οι γενναίες προσπάθειες των κατοίκων και του ΕΑΜ για την επιβίωση και το τέλος του προδότη

Το εξαιρετικό βιβλίο του αγαπητού συμπατριώτη Κρικελλιώτη εκπαιδευτικού και συγγραφέα Κωνσταντίνου Γ. Σακαρέλου με τίτλο: "Της λευτεριάς το τίμημα... Η αληθινή ιστορία του ιδεολόγου αγωνιστή δασκάλου Βασίλη Παπανικολάου", εκδ. γράμμα, κοσμεί την προσωπική μας βιβλιοθήκη!

Μέσα από αυτό το διαλεχτό σύγγραμμα, επιλέξαμε, και σας παρουσιάζουμε από το ιστολόγιό μας, ένα κεφάλαιο που αναφέρεται στην τρομοκρατική παρουσία του φασίστα Τουρκοχρήστου - δωσίλογου συνεργάτη των Ιταλών κατακτητών - στο Κρίκελλο της Ευρυτανίας το 1942, μα συνάμα και στη γενναία στάση των κατοίκων του χωριού που κατάφεραν να... (η συνέχεια παρακάτω επί της οθόνης σας!).

Να σημειώσουμε πως οι αναφορές του Κων/νου Σακαρέλου έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα αφού στηρίζονται σε μαρτυρίες κατοίκων, καθώς και σε βιβλία τα οποία έγραψαν αυτόπτες μάρτυρες των γεγονότων (Χουλιάρας-"καπετάν Περικλής", Τραχήλης).

Παρεμπιπτόντως έχουμε και από την πλευρά μας αναφερθεί σε εκείνα τα "μπουμπούκια" τύπου Τουρκοχρήστου (βλ. σχετική έρευνα στον "Ευρυτάνα ιχνηλάτη").

Όλα τούτα αποτελούν πολύτιμα στοιχεία τόσο για την ιστορική μνήμη του τόπου μας όσο και για τις νεότερες γενιές που θα πρέπει να γνωρίζουν τι σήμαινε ντόπιος φασισμός και δωσιλογισμός σε μια Ελλάδα (και μια Ευρυτανία) που στέναζε κάτω από τη μπότα του βάρβαρου κατακτητή και των συνεργατών του, αρνούμενη όμως να υποταχθεί, αντιστεκόμενη για τη χιλιάκριβη τη λευτεριά!

Ιδού: 

*****

Ο Τουρκοχρήστος στο Κρίκελλο 

Ένας από τους ιταλοπροσκυνημένους Έλληνες ήταν κι ο Τουρκοχρήστος. Αυτός, πότε μονάχος του και πότε με τον όμοιό του τον Πατακιά από τα Καμπιά, αλώνιζαν τα χωριά της περιοχής και χωρίς να δίνουν λόγο σε κανέναν, έδερναν, έκλεβαν και πρόδιδαν τους συμπατριώτες τους στους Ιταλούς, όσους ήξεραν ότι ήταν οργανωμένοι κι όσους υποπτεύονταν ότι είχαν κρυμμένα όπλα.

Ο Τουρκοχρήστος λοιπόν, στα μέσα του Ιούλη του 1942, στις 10 περίπου το πρωί, εμφανίστηκε στην πλατεία του Κρικέλλου. Ήταν «χοντρός, κοντός και κακομούτσουνος». Συνοδευόταν δε και από κάποιον άλλον συνεργάτη του, έναν «λεπτό με καβουράκι στο κεφάλι, που έμοιαζε με λεγεωνάριο», σύμφωνα με τα γραφόμενα του Θανάση Τραχήλη. «Προστατευόμενοι από τη Χωροφυλακή, χτύπησαν δυνατά και τις δυο καμπάνες και φώναξαν να συγκεντρωθεί το χωριό στην πλατεία». 

Όταν συγκεντρώθηκαν κάποιοι κάτοικοι, τους ανακοίνωσαν πως είχαν διαταγή να μαζέψουν τα όπλα. Στη συνέχεια, με βλαστήμιες και φωνές ζήτησαν από τους κατοίκους να φέρουν όλοι από ένα όπλο, για να πάρουν συγχωροχάρτι. Οι χωριανοί φοβήθηκαν και σκόρπισαν. Έμεινε μόνο κοντά τους ο Πρόεδρος της Κοινότητας Κώστας Μαργαρίτης, ο οποίος ήταν οργανωμένος στο Ε.Α.Μ. Ο δάσκαλος Βασίλης Παπανικολάου, μαζί με άλλα μέλη της Οργάνωσης, παράστεκαν και παρακολουθούσαν τις εξελίξεις, έτοιμοι να παρέμβουν, αν χρειαζόταν ... 

Σε κάποια στιγμή ο δάσκαλος πήρε την απόφαση και πλησίασε. Άκουσε που ζήτησαν από τον Πρόεδρο να μεριμνήσει για τη συγκέντρωση των όπλων, που θα έφερναν οι χωριανοί με ονομαστική κατάσταση, καθώς και για την αποστολή τους στο Καρπενήσι. Απαίτησαν ακόμα να φροντίσει να μαζευτούν δυο μεγάλα δοχεία βούτυρο, δυο δοχεία τυρί φέτα κι ένα φόρτωμα σιτάρι (περίπου 80 οκάδες) και να τα στείλει στο χωριό του Τουρκοχρήστου, στη Φθιώτιδα … 

Ο Πρόεδρος, φοβούμενος την ντόπια αντίδραση και πιεζόμενος από τη Χωροφυλακή, μερίμνησε κι ενημερώθηκαν σχετικά οι κάτοικοι. Συγκεντρώθηκαν λοιπόν τα τρόφιμα που ζήτησε ο Τουρκοχρήστος και όσα όπλα, κυρίως παλιά και άχρηστα, μπόρεσαν να μαζέψουν οι κάτοικοι. Αποθηκεύτηκαν όλα στο Γραφείο της Κοινότητας. Η Οργάνωση όμως αποφάσισε να τα πάρει πίσω και τελικά τα κατάφερε. Χάρη στην ευστροφία, το θάρρος, την αποφασιστικότητα και την τόλμη του δασκάλου και των μελών της ομάδας, δεν παραδόθηκαν στον Τουρκοχρήστο αλλά στην Επιτροπή Αλληλεγγύης, η οποία τα διένειμε και πάλι στους κατοίκους.      

Και να πώς: Ο Τουρκοχρήστος φεύγοντας από το Κρίκελλο, πήρε τον δρόμο και πήγε στη Δομνίστα, με σκοπό να πράξει κι εκεί τα ίδια και μετά να ξαναγυρίσει στο Κρίκελλο, για την οργάνωση της αποχώρησής του.

Στο μεταξύ, ο δάσκαλος Γιάννης Καλτσάς διέδωσε τηλεφωνικά από το Κρίκελλο στους κατοίκους της Δομνίστας την ψεύτικη πληροφορία, ότι τάχα μια ομάδα ανταρτών εθεάθη στην περιοχή και κινείται με κατεύθυνση προς τη Δομνίστα. Η πληροφορία έφτασε γρήγορα και στ’ αυτιά του Τουρκοχρήστου. 

Αυτός τότε, τρομαγμένος, έφυγε άρον άρον μέσω Σαράνταινας προς το Γαρδίκι Φθιώτιδας.

«Ολόκληρο το φορτίο σιταριού που είχε συγκεντρώσει ο Πρόεδρος της Κοινότητας Κρικέλλου, από το φόρο της δεκάτης που είχε επιβάλλει η κατοχική κυβέρνηση, περίπου 1.000 οκάδες, παραδόθηκε στην Επιτροπή Επισιτισμού. Αυτή με τη σειρά της το μοίρασε στους δικαιούχους κι έτσι λύθηκε το πρόβλημα της διατροφής όλων των χωριανών, που είχαν ανάγκες», γράφει ο Θανάσης Τραχήλης.

Κι ενώ αυτά συνέβαιναν στο Κρίκελλο και στη Δομνίστα, διαπιστώθηκε από τους αρμόδιους στο Καρπενήσι ότι από το Δήμο Ευρυτάνων ο φόρος «της δεκάτης» (παρακρατούμενος φόρος 10% επί της αγροτικής παραγωγής), δεν έφτανε στον προορισμό του, που ήταν η συγκέντρωση των προϊόντων και η διανομή τους για την ενίσχυση των φτωχών οικογενειών των χωριών και των αστικών κέντρων, αλλά «κατέληγε στα στρατεύματα κατοχής», σύμφωνα με τον Τραχήλη.

Για τον λόγο αυτό εγκαταστάθηκε στο Κρίκελλο η Τομεακή Επιτροπή Τ-920. Σύνδεσμός της με την Περιφερειακή Επιτροπή Ευρυτανίας ορίστηκε ο Σεραφείμ Στρατίκης ο οποίος μετά από λίγες μέρες ήρθε αυτοπροσώπως στο Κρίκελλο, για το σκοπό αυτό.

Ο Στρατίκης υπηρετούσε ως δάσκαλος στο Καρπενήσι. Είχε οριστεί από την αρμόδια επιτροπή ως επόπτης παρακολούθησης της συγκέντρωσης του φόρου της δεκάτης. Ήταν όμως και οργανωμένο μέλος της Περιφερειακής Επιτροπής Ε..Α.Μ Ευρυτανίας. Ως επόπτης ο Στρατίκης περιφερόταν ελεύθερα στα χωριά και ασχολούνταν πολύ με την Οργάνωση. Για το Κρίκελλο πρότεινε και διορίστηκε τελικά διαχειριστής της συγκέντρωσης των προϊόντων ο Θανάσης Τραχήλης. Εξασφαλίζονταν έτσι ποσότητες διαθέσιμων προϊόντων. Η αποθήκευσή τους γινόταν στην αποθήκη που παραχώρησε ο Χαρίλαος Μπαλκούρας. Η διάθεσή τους γινόταν από την Οργάνωση.

Με μπροστάρη τον δάσκαλο, που όλοι σέβονταν, αγαπούσαν και εμπιστεύονταν, συστάθηκαν και λειτουργούσαν πρωτόγνωρες μορφές κοινωνικής οργάνωσης και αλληλοβοήθειας, για να μην πεινάσει κανείς. Συστάθηκε μάλιστα και Επιτροπή Αλληλεγγύης με επικεφαλής τον παπα- Οδυσσέα. Κινητοποιήθηκαν όλοι και καλλιεργήθηκε και η τελευταία γωνιά της κρικελλιώτικης γης. Εξασφαλίστηκε έτσι επάρκεια τροφίμων και κατάφεραν τελικά ν' ανταποκριθούν σε όλες τις υποχρεώσεις τους, περιθάλποντας τους πάντες που κατέληξαν στο χωριό στη διάρκεια της Κατοχής. «Και ήταν πολλοί αυτοί», θυμάται ο Τραχήλης. Οργανώθηκε ακόμα το γυναικείο κίνημα, η νεολαία, η αυτοδιοίκηση και η λαϊκή δικαιοσύνη. Και όλα αυτά «χάρη στον δάσκαλο, που πάντα πρώτος έδινε το παράδειγμα».

*****

Υστερόγραφο: Από το έτερο βιβλίο του Κωνσταντίνου Γ. Σακαρέλου ("Από το Κρίκελλο στα χνάρια τους...", σελίδα 150) παραθέτουμε ένα απόσπασμα για το πώς τιμωρήθηκε ο  Τουρκοχρήστος από τους μαχητές της Αντίστασης.

Δείτε...

Το τέλος του προδότη

Η αντάρτικη ομάδα, στην οποία συμμετείχαν ο Άρης, ο Θάνος και ο Περικλής, έφτασε στη Φτέρη. Με την άφιξή τους στο χωριό, συγκεντρώθηκαν οι κάτοικοι κι άρχισε να τους μιλάει ο Άρης. Ενώ η ομιλία ήταν σε εξέλιξη, ένας κάτοικος της Φτέρης επέστρεψε από τη Λευκάδα, όπου είχε μεταβεί και τους πληροφόρησε ότι στη Λευκάδα Φθιώτιδας, στο διπλανό δηλαδή χωριό, βρισκόταν ο Τουρκοχρήστος, ο διασημότερος – μετά τον Πατακιά – συνεργάτης των Ιταλών στη Φθιώτιδα, που φοβέριζε κι εκβίαζε τους κατοίκους. Οι αντάρτες αναζητούσαν τον Τουρκοχρήστο από τις πρώτες ημέρες της δράσης τους.

Αμέσως, χωρίς πολλή συζήτηση και χωρίς να περιμένει εντολή ο Θάνος, πήδησε σ’ ένα άλογο και ξεκίνησε, ενώ δυο-τρεις αντάρτες καβάλησαν κι εκείνοι τ’ άλογά τους και τον ακολούθησαν. Κινήθηκαν προς τη Λευκάδα, προκειμένου να συλλάβουν τον Τουρκοχρήστο. Με το που έφτασαν στο γειτονικό χωριό, εντόπισαν κι έπιασαν τον «ιταλοπροσκυνημένο». Αμέσως τον έδεσαν, τον πήραν μαζί τους και ξεκίνησαν να επιστρέψουν στη Φτέρη. Μπροστά πήγαινε ο Θάνος, καβάλα στ’ άλογό του. Πίσω του ερχόταν ο Τουρκοχρήστος. Τον είχε δεμένο με μια τριχιά μήκους τέσσερα με πέντε μέτρα. Ακολουθούσαν οι άλλοι αντάρτες, καβάλα στ’ άλογά τους κι εκείνοι. Τα άλογα προχωρούσαν καλπάζοντας. Ο Τουρκοχρήστος, αλλού έτρεχε κι αλλού σερνόταν, ανάλογα με τις αντοχές του. Έφτασαν κάποτε στη Φτέρη. 

Ο κόσμος, μόλις τον αντίκρισε, άρχισε να τον αποδοκιμάζει. Τον αποκαλούσαν προδότη της πατρίδας. Τον έβριζαν και τον έφτυναν. Μερικοί μάλιστα ρίχτηκαν να τον λυντσάρουν. 

Στο ίδιο χωριό, δυο κοπέλες που είχαν αποδεδειγμένα σχέσεις με Ιταλούς στρατιώτες, τις κούρεψαν και χάραξαν στο μέτωπό τους το γράμμα «Π».

Έτσι, με όλα αυτά, οι ώρες σιγά σιγά περνούσαν. Μέχρι που έφτασε τ’ απόγευμα, που χαιρέτησαν τον κόσμο κι έφυγαν.

«Έξω από το χωριό, παράμερα από τον δρόμο, τουφέκισαν τον Τουρκοχρήστο και μετά πήραν τον ανήφορο για το Γαρδίκι», γράφει ο Χουλιάρας, που ήταν παρών στη σκηνή. 

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Card postal of "Evrytana tracker" (III)

 

With the photografic lens of...

"Evrytana tracker"

Ο ΠΟΥΝΤΟΣ ΑΠΟΔΕΙΧΘΗΚΕ ΒΑΘΥΣ (ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)

Ανακοίνωση της Επιτροπής Αγώνα για τη Διάσωση της Πηγής Πούντος Αγράφων,10/6/2026

"Ο ΠΟΥΝΤΟΣ ΑΠΟΔΕΙΧΘΗΚΕ ΒΑΘΥΣ 

(ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ)

Κάτω από το δικαιολογημένο ενδιαφέρον , όλων των κατοίκων της ενότητας Απεραντίων αλλά και πάμπολλων συμπατριωτών Ευρυτάνων που ζουν αλλού που μας ρωτάνε εναγωνίως τι γίνεται με το νερό της πηγής Πούντος; 

Οφείλουμε να προβούμε στην ανακοίνωση ,ακριβώς γιατί η υπόθεση είναι πολύ σοβαρή και ο πολύς κόσμος που μας ρωτά, θέλει να γνωρίζει την αλήθεια τη στιγμή που οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές.

Ραγδαίες, πυκνές και εξόχως σημαντικές  είναι οι εξελίξεις για  την Δημόσια  Πηγής Πούντος  Αγράφων.

Να σας ενημερώσουμε πως αναφορικά με την Πηγή Πούντος, υπάρχουν ήδη σε Εκκρεμότητα Σοβαρότατες Ποινικές Δικογραφίες με αντικείμενο την ίδια τη σύμβαση παραχώρηση της πηγής, οι οποίες διερευνούν ποινικές ευθύνες Αιρετών.

Οι Δικογραφίες έχουν Α.Β.Μ Ε25-18 και ΑΒΜ :Ε26-7, οι οποίες συσχετίζονται και υπάρχει και Τρίτη Δικογραφία.

Στα πλαίσια μάλιστα της Πρώτης Δικογραφίας (Α.Β.Μ Ε25-18 ) έχει οριστεί ορκωτός Λογιστής από 25-2-2026, προκειμένου να εκτιμήσει τη ζημιά που επέρχεται σε βάρος του Δήμου Αγράφων  από την υλοποίηση της υπ.αριθμ. 55/25.7.2025 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Αγράφων.

Χαρακτηριστικό της σοβαρότητας της υπόθεσης, είναι πώς έφτασε στο Δεύτερο Προανακριτικό Τμήμα της Αθήνας που διερευνά οικονομικά εγκλήματα.

Ενώ το από 26/5/2026 πόρισμα της διορισμένης από το κράτος Ορκωτής Λογίστριας, διαβιβάστηκε στο Προανακριτικό Τμήμα του Πρωτοδικείου Ευρυτανίας, στις 2/6/2026.

Η διαβίβαση έγινε από το Δεύτερο Προανακριτικό τμήμα στην Αθήνα.

Το πόρισμα καταλήγει στο ακόλουθο συμπέρασμα στις ακροτελεύτιες γραμμές του. 

«Η ΖΗΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΓΡΑΦΩΝ ΔΥΝΑΤΑΙ ΝΑ ΞΕΠΕΡΑΣΕΙ ΤΙΣ 120.000 ΕΥΡΩ (ΕΚΑΤΟΝ ΕΙΚΟΣΙ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΕΥΡΩ) ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ 55/2025»

ΩΣ ΕΚ ΤΟΥΤΟΥ ΑΝΟΙΓΕΙ ΔΙΑΠΛΑΤΑ, Ο ΔΡΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΥΧΟΥΣΩΝ  ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΥΘΥΝΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗΣ ΣΤΑ  ΑΡΜΟΔΙΑ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ. 

Οι πολιτικές ευθύνες της Δημοτικής Αρχής τεράστιες, το ίδιο και οι Ποινικές.

Την στιγμή όμως, που συντελείται ένα στυγερό περιβαλλοντικό έγκλημα της Αρπαγής του νερού της μίας και μοναδικής πηγής της περιοχής, έξι κοινοτήτων και εννέα συνοικισμών, της Ενότητας Απεραντίων με την απόφαση 55/2025 της Δημοτικής Αρχής, άραγε την ίδια στιγμή  συντελείται και ένα οικονομικό έγκλημα σε βάρος του Δημοσίου, αφού η Ζημιά για το Δήμο Αγράφων είναι πολύ σοβαρή, ως προκύπτει, εκ του πορίσματος της Ορκωτής Λογίστριας;

Ενώ θα πρέπει να σημειωθεί πώς η Δημοτική Αρχή Αγράφων τολμά να διατείνεται ακόμα, πώς το νερό της  πηγής είναι ιδιοκτησίας  της  Γρανίτσας, διαψεύδεται όμως οικτρά, από την βεβαίωση του Δασαρχείου Ευρυτανίας στις 7-5-2026.

Να η απόδειξη

Κόπτεται τάχα, η Δημοτική Αρχή να βρεί δουλειά στον κτηνοτρόφο της περιοχής και στον συνταξιούχο, ενώ την ίδια στιγμή με την απόφαση ντροπής 55/2025, δεν του διασφαλίζουν, ούτε το υπάρχον νερό του, ούτε αυτό.

Αρνητικά Απίθανοι για άλλη μια φορά, σπεύδουν να παραχωρούν σε Εταιρεία, Πηγή που δεν ανήκει στο Δήμο Αγράφων, πηγή  που είναι περιουσία του Δημοσίου, μάλιστα  σε Δασική Έκταση (έγγραφο Δασαρχειου Ευρυτανίας), έχουν  το θράσος να επιμένουν κιόλας, παρά το ότι τους έχουμε ενημερώσει με Δικαστικό  Επιμελητή στις 18/5/2026 και με έγγραφο από αρμόδιας υπηρεσίας, πώς το νερό της πηγής δεν ανήκει στη Γρανίτσα.

Πραγματικά Ασταμάτητοι, θέλησαν μάλιστα να υπογράψουν κρυφά και σύμβαση με Συμβολαιογράφο Ευρυτανίας, κιόλας, για την Παραχώρηση της Πηγής, αφού με το ζόρι το νερό της  πηγής ανήκει στη Γρανίτσα.

Αν και προλάβαμε και ενημερώσαμε τόσο τους κατοίκους της περιοχής για τις κινήσεις τους, όσο και τις Αρχές αλλά  τους Συμβολαιογραφικούς Συλλόγους της Χώρας, αλλά και τους Συμβολαιογράφους Ευρυτανίας.

ΦΤΑΣΑΝΕ ΩΣ ΕΚΕΙ,ΤΟ ΔΟΚΙΜΑΣΑΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟ 

ΒΑΛΑΝ  ΠΟΛΥ «ΣΤΡΑΒΗ ΠΛΩΡΗ»,

ΟΠΩΣ ΕΣΤΡΩΣΑΝ, ΘΑ ΚΟΙΜΗΘΟΥΝ 

Σε λίγο μπορεί  να παραχωρήσουν και τον αέρα, αφού και αυτός δεν τους ανήκει!!!

Δεν σταματάμε εδώ, όμως ξεκαθαρίζουμε πως ο αγώνας μας είναι κοινωνικοπολιτικός, ωστόσο  σε αυτόν, αξιοποιούμαι και κάθε νομικό μέσο, προκειμένου να προστατεύσουμε τον υδάτινο πλούτο και την ζωή μας.

Λέμε πώς το νερό είναι κοινωνικό αγαθό και όχι ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα.

Απέναντι σε κάθε σφετεριστή του Υδάτινου Πλούτου που προσβάλλει τον κοινό νού, λέμε 

«Κάτω τα χέρια από τη Πηγή Πούντος, γιατί ο Πούντος είναι «ΒΑΘΥΣ.

Η ΑΣΥΛΙΑ ΤΟΥΣ  ΤΕΛΕΙΩΣΕ

ΩΣ ΕΔΩ ΗΤΑΝ .

Συνεχίζουμε, τις δράσεις μας, η συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας είναι μαζί μας .

Στο επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσει και η μπλούζα της Επιτροπής Αγώνα με την ονομασία «SAVE POUNTOS», ένα κινητό σύνθημα που θα ταξιδεύει παντού, όπως και εσείς το καλοκαίρι.

Ενώ προετοιμάζουμε, από τώρα, την μεγάλη μας συγκέντρωση, στη Βαλαώρα Ευρυτανίας το καλοκαίρι του 2026, σας περιμένουμε.

Επιτροπή Αγώνα για τη Διάσωση της Πηγής Πούντος Αγράφων,10/6/2026 "

Πάλι δεν θα τους ήταν αρκετή...

Η αγάπη για τα υλικά αγαθά είναι μια αρρώστια για αυτούς (σημ. τους αποικιοκράτες). Παίρνουν το μερίδιο των φτωχών και των αδύναμων για να συντηρούν τους πλούσιους που εξουσιάζουν. Ισχυρίζονται ότι η μητέρα όλων μας, η Γη, τους ανήκει και υψώνουν φράχτες για να κρατούν τους γείτονες μακριά.

Αν η Αμερική ήταν δύο φορές μεγαλύτερη απ’ ό,τι είναι, πάλι δεν θα τους ήταν αρκετή.

("Καθιστός Ταύρος" - ινδιάνος αρχηγός της φυλής Χουνκάπα Λακότα των Σιού)

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

Card postal of "Evrytana tracker" (ΙΙ)

 

With the photografic lens of...

"Evrytana tracker"